Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada alüminyum tüplü kutu gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen koku ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu hemen kaydetmek iyi olur, zira bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır çünkü kalabalık yerlerde hafif kokular kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk denemede acele etmemek hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli olur. Kriter netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir ve yorumlar birbirini destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek yanıltıcıdır ayrıca baştan davranıp hüküm vermek kolay yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ve temiz gelir elbette bu düzen her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü gerçek karakter genellikle burada gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve notalar belirginleşir hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu yüzden sakin ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından sertçe tonlar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı değerlendirme sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman keskin olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak adına nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Çok sık çekmek sıcaklığı yükseltir hem de tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ile sakin bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı kılar. Bir hafif notayı, beş de ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı anlatır bu sayede odak bölünmez ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas tadım notları gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır ve ileride bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan yarım notlar vermek gereksiz bir yük getirir. Skalayı her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai hâllerde verilmelidir. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül çizgisinin eşit ilerlemesini da izlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz yanma temposu de tadı hemen değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin gelir ama notalar sonradan belirir ve bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar fakat gücünü azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara yazmak gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken önce inceyi sonra kalını seçmek mantıklıdır. Böylece yoğun aroma ince olanın tadını bastırmaz. Aradaki ara süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki his ve burnun duyduğu koku oysa bu iki kanal birbirini tamamlar ama aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek adına ikisini ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük gelse de sonuçları oldukça etkiler. Nefesi ağızdan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir soluk aromayı daha geniş açar. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı geçirir sert bir çekiş ise narin tonları örter. Güç damakta düşük ama burunda yüksek çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Yeni başlayan kişiler için ilk adımda koku yoluyla gelen notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla damak tarafı da detay göstermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük algılanır üstelik yemek arasında tadım yapacaksanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Bu yüzden her denemeden önce oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Wide churchills aroma profili gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en belirgin aromayı dahi soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları bastırır ayrıca buzlu sıvılar damağı uyuşturur hem de aroma hissini azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha temiz görünür bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı korur gerçekten tatlı sıvıdan sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Su ve kahve haricinde sade çay da kullanılabilir; asıl mesele seçimin şekersiz olmasıdır. Damak tazelendikten sonra birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen tadım çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış kısa sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda hızla silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü ise kakao tonunu hızla ortaya koyup biter zira değişim dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek çubuktan daha güvenilir sonuç sunar bu sebeple düzenli ve dengeli çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu oluşturur bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım yoğunluk hakkında kesin bir fikir sunmaz yani her tadım bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman algıyı etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak fayda sağlar yoksa benzer notalar defalarca yeniden öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao notası değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp göz atmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına yol açar. Tarih, puro adı ile not deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride açıldığında ilginç sapmalar barındırır. Puanlar birbirinden iki puandan fazla sapma varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin orta bölüm belirgin ahşap kokusu şeklinde bir not yeterli sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; yoğunluk ise notaların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı yönde hareket göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu ikisini ayırmak sonuçta daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir notasını belirgin verebilir örneğin ağır bir içim sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña nasıl içilir benzeri dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir tonunu yüksek taşır üstelik dolgun bir içim aromasız da kalabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü aroma sunabilir tersi durum de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün arasında yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir havada çubuk çabuk yanar böylece baharatlı tonlar abartılır bu nedenle ortam koşullarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise çekiş tıkanır ve aroma bastırılır sıcaklık ise tütünün ısınma hızını değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado nasıl içilir gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım daha doğru okunur tadım günü seçerken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise koku duyusunu bozar oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki nem ya da koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yoldur. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci çubuğun tadı hatalı okunabilir. Kapı açıklığı bırakmak genellikle yeterlidir. Rüzgar çok güçlüyse yanış düzeni bozulur.